افرادی که خودسازی، خودکاوی و خودشناسی نمی کنند، مقلد و پیرو شده و شبیه گروه ها و دسته ها و عوام می شوند. 
خاصیت نفس این است که هرکسی شبیه و مانند او باشد او را درک می کند و به او امتیاز و حقانیت می دهد، برای همین است که عوام در صورت خطر از یکدیگر حمایت کرده و حقیقت را لگدمال می کند. 

اینکه اغلب انسانها شبیه هم هستند، از نظر عقلایی و علمی به معنی برحق بودن آنان نیست، چرا که اگر یک کار زشت و خرافاتی را تمام دنیا هم انجام بدهد، از زشتی و باطل بودن آن هیچ کاسته نمی شود.

عبارت اینکه دو نفر و دو عقل بهتر از یک عقل عمل می کند، عبارت غیرکارشناسانه و عوام پسند است و هیچ اعتبار علمی و خودشناختی ندارد، زیرا ممکن است در یک شهر همه خطا و اشتباه کنند و فقط یک نفر آگاه باشد و اغلب نیز تعداد افراد روشن ضمیر و آگاه بسیار بسیار کمتر از عوام و گروه ها و دسته ها هستند. 

اینکه همه مثل هم فکر کنند دلیل بر برحق بودن آن اندیشه نیست، بلکه نوعی همذات پنداری است که به نفس و ذهن خرافه گرا ااتیام جعلی داده و به او رضایت خاطر بدلی می دهد. 

اگر به یک فرد همذات پندارگرا بگویی که هفته ی بعد خواهی مرد، او ممکن است دچار وحشت زدگی و بی قراری شود، اما اگر به او بگویی که هفته ی بعد تمام اهالی شهر خواهند مرد، او کمتر رنج می برد و با رخداد بهتر می تواند کنار آمده و صلح کند.
اگر سیل فقط خانه ی تو را ببرد ناراحت می شوی، اما اگر خانه ی همه را ببرد کمتر ناراحت می شوی!

ادامه دارد...

قاسم سلطانی