نفس خاستگاه شدن, به دست آوردن, حفظ کردن, تداوم بخشیدن, توسعه دادن, نفرت ورزیدن, نقشه های تبه کارانه برای دیگران کشیدن, جاه طلبی را پیشه کردن, برای استثمار دیگران به حیله ها و حقه های روز متوسل شدن, به استدلال های من در آوردی متشبث شدن, مجالس فخر فروشی و جلوه سازی ترتیب دادن و میلیونها رنگ دیگر به زندگی اصیل و خلاق خود زدن.

 

س عهد و پیمان سرش نمی شود, خودپست است. یعنی از پندارهای فرومایه ذهن تشکیل شده است و قبله او هم امور ظاهری و سطحی زندگی است.

نفس با وعده و وعید یعنی متوسل شدن به فرداها خود را حفظ می کند.

با نفس نمی توان استدلال کرد. بحث و جدل با نفس در چهارچوب نفس است. داخل مرکز است یعنی دور باطل است. شما را به هر طرف که بخواهد می کشاند. مولوی می گوید با نفس نمی توان یا نمی  شود پشت میز مذاکره نشست, وقت تو را می گیرد, نتیجه اش از قبل معلوم است.

ماهیت نفس فساد است. این موجود خیالی, جوهرش از عقده, کینه, نفرت, انتقام, حسادت, دوئیت, بی انضباطی و ... تشکیل شده است. معجونی است از همهء تلخی های عالم. نفس با سحر و جادوی خود, تشخیص و تمیز را زائل می سازد. چشم تو بیمار می شود, کدر می شود و نمی تواند حقیقت را ببیند.

نفس مانع دوستی و ارتباطات است. همه را با سوء نیّت نگاه می کند. این است که نمی تواند کسی را دوست بدارد. همیشه بین او و دیگران فاصله و حجاب است.

نفس بی وقفه مقایسه و قضاوت می کند. نفس یک خصوصیت و آشکار دیگری دارد که آن شیفتگی نسبت به خود است. نفس فقط خود را می خواهد.

نفس به ما می گوید تو دوست داشتنی نیستی. می رویم دنبال ماشین لوکس, یا دنبال مدارک آنچنانی, تا بدینوسیله مورد توجه و محبت دیگران قرار بگیریم (تغذیه عنانیت) دو سه روز بعد, اثر هیجان آفرین ماشین هم تمام می شود, دوباره ما می مانیم و حسرتهای دیگر!

نفس این بار ما را به دنبال سراب دیگری می فرستد. نفس تا دلتان بخواهد نسخه دارد, خستگی هم بر نمی تابد, عجیب است که ما هم از سراب ها خسته نمی شویم!

مولوی خودشناسی را برتر از جهان شناسی می داند. ما را تا زمانی که خود را نشناخته ایم از جهان شناسی بر حذر می داند. مولوی می خواهد بگوید محرک تو برای شناخت جهان (بدست آوردن دانش, علم, فلسفه, یا عرفان و ... ) تا اسیر نفس و ذهنی, حیله ای بیشتر نیست و برای مردم آزاریست. برای استثمار دیگران است. برای سلطه پیدا کردن بر دیگران است.

گردآوری و اقتباس از کتاب "رنج های روحی" کریشنا مورتی